De bloemen in je tuin zijn uitgebloeid en maken plaats voor zaaddozen of zaadhoofden. Gooi ze niet te snel weg! Ze geven niet alleen een mooi herfst- en winterbeeld, maar veel tuinplanten leveren zaden die je kunt verzamelen om zelf nieuwe bloemen te zaaien. Maar wanneer zijn die zaden rijp en hoe weet je of je ze al kunt oogsten? Wij zetten dit hieronder voor je op een rij.
Wanneer kan je zaden oogsten?
Bekijk ons overzicht met makkelijk te zaaien planten en wanneer de zaden rijp zijn.
| Plant | Wetenschappelijke naam | Wanneer rijpe zaden? | Wanneer zaaien? |
|---|---|---|---|
| Akelei | Aquilegia vulgaris | Juni–juli | Direct na de oogst of in het najaar |
| Cosmea | Cosmos bipinnatus | Augustus–oktober | Voorjaar |
| Goudsbloem | Calendula officinalis | Augustus–oktober | Voorjaar of nazomer |
| IJzerhard | Verbena bonariensis | September–november | Najaar of voorjaar |
| Juffertje-in-het-groen | Nigella damascena | Juli–september | Najaar of voorjaar |
| Korenbloem | Centaurea cyanus | Juli–september | Najaar of voorjaar |
| Lupine | Lupinus spp. | Juli–augustus | Nazomer of voorjaar |
| Oost-Indische kers | Tropaeolum majus | Augustus–oktober | Voorjaar, na de vorst |
| Papaver | Papaver | Juli–september | Najaar of voorjaar |
| Ridderspoor | Delphinium | Juli–september | Afhankelijk van de soort, vaak najaar of voorjaar |
| Rode zonnehoed | Echinacea. | September–oktober | Najaar of voorjaar |
| Slaapmutsje | Eschscholzia californica | Juli–september | Voorjaar of najaar |
| Stokroos | Alcea rosea | Augustus–oktober | Zomer of voorjaar |
| Vingerhoedskruid | Digitalis purpurea | Juli–september | Zomer, vaak oppervlakkig zaaien |
| Zonnebloem | Helianthus annuus | September–oktober | Voorjaar |
| Zinnia | Zinnia elegans | Augustus–oktober | Voorjaar, binnen voorzaaien |
| Zonnehoed | Rudbeckia | September-november | Najaar of voorjaar |
De maanden zijn richtlijnen. Het weer en het moment waarop de planten bloeien, beïnvloeden de rijping.
Hoe herken je rijpe zaden?
Bij veel bloemen worden de zaaddozen bruin en droog als de zaden rijp zijn. Andere herken je doordat de zaden hun uiteindelijke kleur krijgen en gemakkelijk loslaten. Bij zonnebloemen drogen bijvoorbeeld de bloemhoofden in voordat je de zaden kunt oogsten.



Hoe oogst je zaden uit de tuin?
Oogst zaden bij voorkeur op een droge dag, als de ochtenddauw is opgedroogd. Hoe je ze verzamelt, verschilt per plant:
- Droge zaaddozen: knip de bruine, droge zaaddozen af en vang de zaden op in een papieren zakje of schaal. Bij papaver kun je de zaden bijvoorbeeld uit de zaaddozen schudden.
- Uitgebloeide bloemen: knip droge bloemhoofden af, zoals bij zonnebloemen, en haal de zaden er voorzichtig uit.
- Planten die hun zaden verspreiden: wacht niet te lang. Bij akelei en sommige papavers vallen de zaden vanzelf uit de plant. Houd een zakje onder de zaaddozen of knip ze af voordat ze openspringen.
- Grote zaden: verzamel bijvoorbeeld de stevige zaden van Oost-Indische kers zodra ze volgroeid zijn en gemakkelijk loslaten.
Oogst alleen van gezonde planten en verzamel niet alle zaden. Laat een deel zitten voor natuurlijke uitzaai en vogels.
Maak de zaden schoon en laat ze drogen
Verwijder blaadjes, droge bloemresten en stukjes zaaddoos. Bij kleine zaden kun je het losse plantenmateriaal voorzichtig wegblazen of met een zeef verwijderen. Zaden uit vlezige vruchten maak je zo nodig schoon met water; bij de meeste bloemzaden is dat niet nodig.
Laat zaden die je wilt bewaren goed nadrogen op een droge, luchtige plek, uit de felle zon. Doe ze pas daarna in papieren zakjes of enveloppen. Schrijf de plantnaam en oogstdatum erop en bewaar ze koel, droog en donker.
Zaden bewaren of direct zaaien?
Sommige zaden kun je direct na het oogsten zaaien, bijvoorbeeld die van akelei. Andere zaai je liever in het voorjaar. Laat zaden die je wilt bewaren eerst goed nadrogen op een droge, luchtige plek.
Bewaar ze in papieren zakjes of enveloppen op een koele, droge en donkere plek. Schrijf de plantnaam en oogstdatum erop, zodat je later nog weet wat je hebt verzameld.
Houd er rekening mee dat sommige planten een koudeperiode nodig hebben om te kiemen. Ook kunnen zaailingen van bepaalde cultivars andere bloemen krijgen dan de moederplant.
Wil je eenvoudig beginnen? Probeer dan goudsbloem, korenbloem, papaver, cosmea of slaapmutsje. Deze bloemen zijn doorgaans gemakkelijk zelf te zaaien.



Tips voor het oogsten van zaden
- Oogst op een droge dag. Wacht tot de ochtenddauw is opgedroogd. Vochtige zaden kunnen gaan schimmelen.
- Wacht tot de zaden rijp zijn. Laat zaaddozen zo lang mogelijk aan de plant zitten, maar oogst ze voordat de zaden vanzelf verspreiden.
- Vang kleine zaden op. Knip de uitgebloeide bloem boven een papieren zakje of bakje af.
- Kies gezonde planten. Verzamel bij voorkeur zaden van sterke planten zonder duidelijke ziekteverschijnselen.
- Laat ook bloemen staan. Zo kunnen planten zich op natuurlijke wijze uitzaaien en vinden vogels voedsel.
Wat is jouw Tuinvraag?
Heb jij ook hulp of advies nodig voor je tuin? Wij helpen je graag.
Waarmee heb jij hulp nodig in je tuin? Bekijk alle Tuinvragen over Planten kiezen en verzorgen, of stel een nieuwe Tuinvraag


